Τοποθέτηση της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων επί του σχεδίου νόμου «Σύσταση Ταμείου Καινοτομίας - Πρόσβαση των ασθενών σε νέα φάρμακα και θεραπείες - Βελτίωση των υπηρεσιών υγείας και άλλες διατάξεις»

Αθήνα, 11 Μαΐου 2026 – Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας συμμετείχε στη συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής, στο πλαίσιο της συζήτησης του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Υγείας «Σύσταση Ταμείου Καινοτομίας - Πρόσβαση των ασθενών σε νέα φάρμακα και θεραπείες - Βελτίωση των υπηρεσιών υγείας και άλλες διατάξεις».

Την Ένωση εκπροσώπησε η Β’ Αντιπρόεδρος Βασιλική-Ραφαέλα Βακουφτσή, η οποία αναφέρθηκε στην ανάγκη οι ασθενείς να έχουν έγκαιρη πρόσβαση στις θεραπείες που χρειάζονται, χωρίς καθυστερήσεις και αποκλεισμούς, αλλά και στη σημασία να συμμετέχουν ουσιαστικά στις αποφάσεις που αφορούν την υγεία τους.

Στην τοποθέτησή της, η Ένωση αναγνώρισε θετικές προβλέψεις του νομοσχεδίου, όπως τη σύσταση του Ταμείου Καινοτομίας και άλλες ρυθμίσεις που μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της φροντίδας των ασθενών. Παράλληλα, εξέφρασε σοβαρό προβληματισμό για τις αλλαγές που προτείνονται στο άρθρο 12 σχετικά με την πρόσβαση σε θεραπείες μέσω ΙΦΕΤ, επισημαίνοντας ότι υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθούν νέα εμπόδια για ασθενείς με σοβαρές ή σπάνιες παθήσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη οι όποιες αλλαγές να βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα και στην εμπειρία των ίδιων των ασθενών, ώστε κανείς να μη στερείται τη θεραπεία που έχει ανάγκη.

Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία:

Αξιότιμε κε Πρόεδρε, Αξιότιμε κε Υπουργέ

Αξιότιμα μέλη της Επιτροπής

Θα ήθελα αρχικά να ευχαριστήσω τον Πρόεδρο της Επιτροπής, καθώς και τους εισηγητές των κομμάτων που μας προσκάλεσαν σήμερα.

Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας εκπροσωπεί τους ασθενείς και τα δικαιώματα τους, χωρίς κομματικό χρωματισμό. Επιδιώκει όσο κανείς την προστασία και τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.

Έχει όμως αντίστοιχα ξεκάθαρη θέση υπέρ ενός ακόμα θεμελιώδους δικαιώματος: του δικαιώματος κάθε ανθρώπου στην έγκαιρη πρόσβαση στην κατάλληλη και αποτελεσματική θεραπεία, χωρίς διακρίσεις και χωρίς καθυστερήσεις.

Για το λόγο αυτό χαιρετίζουμε τη σύσταση του ταμείου καινοτομίας ως εργαλείο ταχύτερης πρόσβασης σε προηγμένες θεραπείες, όπως άλλες θετικές διατάξεις του σν, όπως η εφαρμογή για ογκολογικούς και αιματολογικούς ασθενείς, τα DRGs στις ιδιωτικές κλινικές, το σύστημα διακυβέρνησης τηλεϊατρικής κτλ. 

Οφείλουμε ωστόσο να επισημάνουμε ότι με το νομοσχέδιο δημιουργούνται ή αναφέρονται σειρά επιτροπών και οργάνων, όπως η επιτροπή ταμείου καινοτομίας και η διοικούσα επιτροπή ΚΕΣΥ από τα οποία απουσιάζει πλήρως η συμμετοχή των ασθενών.

Αυτό δεν είναι σύμφυτο ούτε με το πνεύμα της ευρωπαϊκής πρακτικής, ούτε και με την εκπεφρασμένη βούληση της πολιτείας σύμφωνα με την οποία οι ασθενείς θα πρέπει να είναι συνδιαμορφωτές στη λήψη αποφάσεων.

Η Ένωση έχει στείλει αναλυτικά υπομνήματα στα μέλη της Επιτροπής και επιφυλάσσεται για επιπρόσθετες παρατηρήσεις όταν το Σχέδιο Νόμου πάει στην Ολομέλεια.

Θα σταθούμε ωστόσο στο άρθρο 12 που είναι εξαιρετικά κρίσιμο και αφορά ένα κανάλι πρόσβασης που έχει σώσει χιλιάδες ζωές, μεταξύ των οποίων και τη δική μου. Θα θέλαμε εξαρχής να αναγνωρίσουμε ότι το τελικό κείμενο του άρθρου περιλαμβάνει ουσιαστικές βελτιώσεις σε σχέση με το αρχικό σχέδιο που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.

Θα πρέπει όμως να πούμε ότι η προτεινόμενη ρύθμιση δεν συνοδεύεται από καμία δημοσιευμένη ή τεκμηριωμένη μελέτη αξιολόγησης οικονομικού ή υγειονομικού αντικτύπου. Δεν γνωρίζουμε πόσα φάρμακα επηρεάζονται με την νέα ρύθμιση. Δεν γνωρίζουμε το δημοσιονομικό αντίκτυπο. Δεν γνωρίζουμε ποιο θα είναι το πιθανό κόστος για τις νοσηλείες, για τις αναπηρίες ή ακόμη και για την ίδια τη ζωή των ασθενών. Αυτή είναι μια δημόσια συζήτηση που πρέπει οπωσδήποτε να γίνει.

Και εμείς και η Πολιτεία οφείλουμε να διαφυλάξουμε και να προστατέψουμε το ρόλο και την αποστολή του ΙΦΕΤ. Ναι, θα πρέπει να διασφαλίσουμε ότι δεν θα γίνεται κατάχρηση του εργαλείου αυτού. Αλλά θα πρέπει αφενός να αξιοποιήσουμε και να βελτιώσουμε τα υφιστάμενα εργαλεία όπως η Επιτροπή Παρακολούθησης Φαρμακευτικής Δαπάνης και η Επιτροπή Ελέγχου ΣΗΠ, και οι αλλαγές που θα κάνουμε να στηρίζονται αμιγώς σε τεκμηριωμένα επιστημονικά και ιατρικά κριτήρια και όχι τεχνικούς κόφτες, ποσοτικά και γραφειοκρατικά κριτήρια.

Δεν είναι δυνατόν σε ένα μηχανισμό ταχείας και πρώιμης πρόσβασης να εισάγεται κανόνας που να σχετίζεται με το τι πράττουν άλλα κράτη, ένα κριτήριο μάλιστα που η Πολιτεία έχει δεσμευτεί ότι θα καταργήσει στο μηχανισμό αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας, σε μια διαδικασία που η ταχύτητα και η άμεση πρόσβαση είναι συχνά ζήτημα ζωής ή θανάτου.

Η αλλαγή τριών χωρών αναφοράς για τον υπολογισμό του κριτηρίου 5/11 θα λειτουργήσει ως πρόσθετο εμπόδιο στην πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες. Συγκεκριμένα:

Η νέα σύνθεση των χωρών, με την αφαίρεση χωρών με ταχεία και πληρέστερη πρόσβαση, οδηγεί σε μεγαλύτερο μέσο χρόνο διαθεσιμότητας και σε λιγότερα φάρμακα πλήρους διαθεσιμότητας ανά χώρα. Ειδικά για τις τρεις χώρες που αφαιρούνται και τις τρεις που προστίθενται, ο μέσος χρόνος διαθεσιμότητας αυξάνεται από περίπου 292 σε 638 ημέρες, δηλαδή σχεδόν κατά έναν επιπλέον χρόνο.

Η αλλαγή αυτή δημιουργεί πραγματικό κίνδυνο περιορισμού της πρόσβασης, ιδίως για ορφανά φάρμακα και θεραπείες υψηλής ακάλυπτης ιατρικής ανάγκης. Στις χώρες που προστίθενται, η διαθεσιμότητα καινοτόμων και ορφανών φαρμάκων είναι χαμηλότερη, γεγονός που καθιστά το κριτήριο αυστηρότερο στην πράξη.

Παράλληλα, παραμένει κρίσιμο να αναγνωρίζονται ρητά η πρώιμη πρόσβαση και οι ατομικές παραγγελίες ως πραγματικοί μηχανισμοί πρόσβασης. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος ασθενείς στην Ελλάδα να αποκλείονται από θεραπείες που ήδη χορηγούνται σε ασθενείς άλλων ευρωπαϊκών χωρών μέσω θεσμοθετημένων διαδικασιών πρώιμης ή εξατομικευμένης πρόσβασης.

Η ειδική πρόβλεψη για τις παιδιατρικές περιπτώσεις είναι ορθή, δεν πρέπει όμως να οδηγήσει στη δημιουργία ασθενών δύο ταχυτήτων. Η απουσία αντίστοιχης πρόβλεψης για ενήλικες με εξίσου σοβαρές ή απειλητικές για τη ζωή παθήσεις,  δημιουργεί κενό προστασίας. Ένας νέος 19 ετών με επικίνδυνη για τη ζωή πάθηση δεν μπορεί να αποκλείεται από την προτεραιοποίηση μόνο λόγω ηλικίας. Τα κρίσιμα κριτήρια πρέπει να είναι η σοβαρότητα της νόσου, η απειλή για τη ζωή, η απουσία εναλλακτικών και η τεκμηριωμένη ιατρική ανάγκη.

Αντίστοιχα, δημιουργείται ο κίνδυνος ασθενών «δύο ταχυτήτων» και από το γεγονός ότι μπορεί να συνεχίζεται η θεραπεία για ήδη θεραπευόμενους ασθενείς αλλά να αποκλείεται η έναρξη της ίδιας αγωγής σε νέους ασθενείς με την ίδια κλινική εικόνα. Αυτό δημιουργεί αναπόφευκτα ηθικά και νομικά ζητήματα.

Δεν βρίσκομαι σήμερα εδώ μόνο ως εκπρόσωπος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας. Βρίσκομαι και ως άνθρωπος που ζει η ίδια με χρόνια νοσήματα και γνωρίζει τι σημαίνει στην πράξη η αγωνία της πρόσβασης στη θεραπεία.

Ζω με νόσο Addison - μια σπάνια και δυνητικά απειλητική για τη ζωή ενδοκρινολογική πάθηση. Για χρόνια είχα συχνές επινεφριδιακές κρίσεις και μια εφιαλτική καθημερινότητα. Έτσι, κρίθηκε ιατρικά απαραίτητη η αλλαγή της θεραπείας μου σε νεότερο σκεύασμα.

Αυτό το φάρμακο που με βάση τα νέα κριτήρια δε θα μπορεί να έρθει, μου έσωσε τη ζωή. Και αυτός είναι ο λόγος που η σημερινή συζήτηση είναι τόσο κρίσιμη. Γιατί εγώ, έστω και δύσκολα, κατάφερα να έχω πρόσβαση σε αυτή τη θεραπεία. Η μεγάλη μου αγωνία είναι μήπως ο επόμενος ασθενής δεν μπορέσει.

Όπως έχει δηλώσει δημόσια και ο ίδιος ο Υπουργός Υγείας, όσο είναι Υπουργός, κανείς δεν θα μένει χωρίς τη θεραπεία που έχει ανάγκη.

Αυτό ζητάμε κι εμείς: να αποτελέσει αυτή η αρχή μια πραγματική θεσμική εγγύηση. Ως εκ τούτου και με δεδομένη την πολυπλοκότητα του ζητήματος και την ανάγκη μιας ουσιαστικής μελέτης αντικτύπου ζητούμε την απαλοιφή του άρθρου από το νομοσχέδιο και καλούμε τα μέρη να δουλέψουμε μαζί σε μια νέα διατύπωση που θα διασφαλίζει την αποστολή του ΙΦΕΤ και την υγεία όλων μας.